Постојан замор, болки во зглобовите, надуеност, кожа што често се црвени, килограми што тешко се губат. Понекогаш сите овие тегоби имаат заеднички именител: хронично воспаление во телото. За разлика од акутното воспаление, кое го гледаме кога ќе се исечеме или настинеме, хроничното е тивко, нискостепено и може да трае со месеци и години. После 40 сè почесто се зборува за него, а исхраната е еден од начините да му помогнеме на телото.
Што е воспаление?
Воспалението е природна одбрана на телото. Кога ќе се повредиме или ќе влезе инфекција, имунолошкиот систем реагира со црвенило, оток, топлина и болка, за да ја отстрани опасноста и да го поттикне заздравувањето. Тоа е акутно воспаление и е корисно.
Проблемот настанува кога воспалението не се смирува, туку останува на ниско ниво долго време. Тоа хронично воспаление се поврзува со многу состојби, како срцеви болести, дијабетес тип 2, артритис, некои автоимуни болести и со побрзо стареење.
Девет можни знаци
Знаци што може да укажуваат на хронично воспаление
- Постојан замор што не поминува со одмор
- Болки во зглобовите и мускулите, вкочанетост наутро
- Проблеми со варењето: надуеност, гасови, нередовна столица
- Чести кожни проблеми: црвенило, акни, екцем
- Зголемување на тежината, особено околу стомакот
- Чести инфекции
- Лош сон
- Промени во расположението, „магла“ во главата
- Отоци и задржување на течности
Важно е: овие знаци се неспецифични и може да имаат многу други причини, на пример хормонски промени, проблеми со штитната жлезда, недостиг на железо, стрес. Затоа е важно да не се поставува дијагноза сам на себе.
Зошто после 40?
- Хормонски промени: естрогенот има одреден заштитен ефект, а неговиот пад во перименопаузата се поврзува со промени во воспалителните процеси.
- Маснотија околу стомакот: таа е метаболички активна и може да лачи материи што поттикнуваат воспаление.
- Помалку мускули, помалку движење.
- Хроничен стрес и недоволен сон.
- Насобрани навики: исхрана, пушење, алкохол.
Како се проверува?
Лекарот може да препорача анализи, на пример крвна слика, седиментација или CRP, кои покажуваат дали во телото има воспаление, но не и од каде доаѓа. Понатамошните прегледи зависат од симптомите. Затоа, ако долго имате вакви тегоби, разговарајте со лекар.
Може ли антивоспалителната исхрана да помогне?
Исхраната не е лек за болести, но истражувањата покажуваат дека одредени прехранбени навики се поврзуваат со пониски маркери на воспаление и подобро здравје. Најпознат пример е медитеранската исхрана.
Што повеќе да јадете:
- Зеленчук и овошје од сите бои, особено зелен лиснат зеленчук, домати, брокула, шумско овошје, цреши
- Масна риба богата со омега-3: скуша, сардини, лосос, пастрмка, двапати неделно
- Маслиново масло како главна маснотија
- Јатки и семки: ореви, бадеми, лен, чиа
- Мешунки: леќа, грав, наут
- Интегрални житарки: овес, јачмен, интегрален ориз, интегрален леб
- Зачини и билки: куркума, ѓумбир, лук, рузмарин, мајчина душица
- Ферментирани намирници: јогурт, кефир, кисела зелка
- Зелен чај
Што помалку да јадете:
- шеќер и слатки пијалаци
- бело брашно и бели пецива
- ултрапреработена храна, грицки, готови јадења
- преработено месо: колбаси, салами, виршли
- многу црвено месо
- пржена храна и трансмасти
- многу алкохол
Пример ден со антивоспалителна исхрана
- Појадок: овесна каша со ореви, шумско овошје и цимет
- Ужина: јогурт со ленено семе
- Ручек: скуша на скара, салата со маслиново масло, печен зеленчук
- Ужина: јаболко и шака бадеми
- Вечера: чорба од леќа со зеленчук и куркума
Не е само чинијата
Воспалението зависи од целиот начин на живот:
- Движење: редовна умерена активност и тренинг за сила
- Сон: 7–9 часа
- Стрес: дишење, природа, време за себе
- Без пушење
- Здрава телесна тежина
- Дружење и смеа
Внимателно со суплементите
Куркума, омега-3, витамин Д и други суплементи често се рекламираат како „антивоспалителни“. Некои може да бидат корисни за одредени луѓе, но не се замена за здравата исхрана, а некои реагираат со лекови, на пример со лековите за разредување на крвта. Пред да почнете, посоветувајте се со лекар или фармацевт.
Наместо заклучок
Хроничното воспаление е тивко, но не мора да биде невидливо. Ако долго имате замор, болки, проблеми со варењето или кожата, разговарајте со лекар. Истовремено, тањирот полн со зеленчук, риба, маслиново масло и јатки, движењето, сонот и помалку стрес се едноставни, но моќни сојузници за здравјето после 40.
Текстот е информативен и не ја заменува консултацијата со лекар.
