Секој ден го гледаме на пазарот, во чинијата за овошје или во торбата за ужина, па речиси да не го ни забележуваме. А јаболкото е едно од најздравите, најевтините и најразновидните овошја што ги имаме. Нашите баби го чувале во визби преку цела зима, правеле од него пити, компоти, оцет и слатко, а ние често го заборавуваме меѓу егзотичните овошја од рафтовите. Време е да го вратиме на почесното место.
Малку историја
Јаболкото се одгледува илјадници години. Потекнува од Централна Азија, а преку старите трговски патишта стигнало до Европа. Во светот денес постојат илјадници сорти, а кај нас со векови се одгледуваат и стари, домашни сорти, со посебен вкус и мирис, кои сè поретко се среќаваат.
Македонија има долга традиција на овоштарство, особено во преспанскиот крај, познат по своите јаболка, но и во многу други региони.
Што содржи јаболкото?
- Влакна, особено пектин, кој е добар за варењето и за долготрајно чувство на ситост.
- Витамин Ц и други антиоксиданси.
- Полифеноли, растителни соединенија кои најмногу се наоѓаат во лушпата.
- Калиум.
- Многу вода и релативно малку калории.
Најголем дел од хранливите материи се наоѓа во и веднаш под лушпата. Затоа јаболкото, кога е добро измиено, јадете го со лушпа.
Зошто јаболкото е добро после 40?
- За варењето: влакната помагаат за редовна работа на цревата и ги хранат добрите бактерии.
- За срцето: исхраната богата со овошје и влакна се поврзува со подобро здравје на срцето и крвните садови.
- За шеќерот во крвта: целото јаболко, благодарение на влакната, го ослободува шеќерот побавно од соковите.
- За контрола на тежината: заситува, а има малку калории. Одлична ужина наместо слатки.
- За забите и непцата: хрскањето ја поттикнува плунката.
Се разбира, јаболкото не е лек, туку дел од здрава и разновидна исхрана.
Целото јаболко или сок?
Соковите од јаболко, особено купените, немаат влакна и често содржат додаден шеќер. Целото јаболко е секогаш подобар избор. Ако сакате сок, направете го сами и пијте го веднаш, а уште подобро е смути со целото овошје.
Сорти и како да ги користите
Кое јаболко за што?
- Кисели и цврсти: одлични за пити, штрудли и печење, бидејќи ја задржуваат формата.
- Слатки и сочни: најдобри за јадење свежи.
- Ароматични, постари сорти: одлични за компот и слатко.
- Помеки: за пире, кашички за децата и сосови.
Обидете се да ги пробате и старите домашни сорти на пазарите. Тие често имаат многу поизразен вкус.
Како да ги чувате?
- Јаболката чувајте ги на ладно и темно место, во визба или во фрижидер.
- Не ги чувајте заедно со другото овошје и зеленчук, бидејќи испуштаат гас што побрзо ги зрее другите плодови.
- Издвојте ги оштетените, за да не се расипат и останатите.
- Исеченото јаболко попрскајте го со малку лимон, за да не потемни.
Идеи од кујната
Печени јаболка: извадете ја семената кутија, наполнете со ореви, малку мед и цимет и печете ги во рерна. Едноставен и топол зимски десерт.
Пита со јаболка: класика на нашите трпези, со многу јаболка и цимет.
Салата: тенки парчиња јаболко со зелена салата, ореви и малку сирење, со прелив од маслиново масло и лимон.
Појадок: рендано јаболко во овесна каша со цимет и јатки.
Компот: без многу шеќер, со каранфилче и цимет, како кај баба.
Ужина: парчиња јаболко со лажица путер од кикиритки или бадеми.
Чипс од јаболка: тенко исечени и полека сушени во рерна.
Совет за безбедност
Пред јадење, јаболката добро измијте ги под млаз вода. Ако имате можност, изберете јаболка од локални овоштари. Семките од јаболкото не се јадат во поголеми количини.
Наместо заклучок
Јаболкото е мало секојдневно чудо од нашите овоштарници: евтино, здраво, вкусно и разновидно. Едно јаболко дневно е едноставна навика што секој може да ја воведе. Вратете го на масата, пробајте ги старите сорти и откријте колку нешто толку обично може да биде толку посебно.
