„Биди добро дете“ е една од првите реченици што ги слушаме. Ни велат дека трпеливоста и послушноста ќе бидат наградени, а бајките ни раскажуваат за добрите девојчиња што на крајот секогаш добиваат сè. Но што се случува кога од тие деца ќе пораснат возрасни што полесно ќе прегорат отколку некого да разочараат?
Психолозите го опишуваат ова како синдром на добро дете. Тоа не е дијагноза ниту болест, туку образец на однесување: навика постојано да ги исполнуваме туѓите очекувања, дури и кога тоа значи да ги занемариме сопствените потреби и чувства.
Општествениот притисок
Нашата култура често ја меша послушноста со добро воспитување, а самозанемарувањето со добрина. Кога семејството постојано се грижи „што ќе кажат луѓето“, детето учи дека неговиот гнев или несогласување се опасни.
Себичноста се смета за најголем грев. Така се брише границата меѓу себичноста и основната грижа за себе, како што е да поставите граница на работа или да одбиете покана кога сте исцрпени.
Цената на совршената фасада
Возрасните што го носат овој образец обично:
- постојано им угодуваат на другите;
- се стремат кон совршенство;
- тешко носат самостојни одлуки;
- го потиснуваат гневот и огорченоста;
- имаат ниска самодоверба и ретко се чувствуваат „доволно добри“.
Еден од главните корени е детство покрај возрасни што не можеле да го поднесат детскиот гнев. Кога љубовта се повлекува, кога детето се игнорира или казнува за „непожелно“ однесување, тоа учи дека љубовта е условена: те сакаат само ако не правиш проблеми.
Вежба: лажното и вистинското јас
Една корисна вежба, што ја предложил психологот Харвил Хендрикс, се прави на лист хартија поделен на две колони:
- Лево, „моето лажно јас“: особините што сте ги развиле за да ја сочувате љубовта на родителите или да добиете одобрување од другите.
- Десно, „моето вистинско јас“: особините што би ги покажале кога би биле слободни, напишани со позитивни зборови.
Размислете колку често се појавуваат особините од левата колона. Потоа барем еднаш неделно прочитајте ја десната колона и замислете се како постапувате од неа.
Од послушност кон внатрешен интегритет
Излегувањето од улогата на „добро дете“ не е бунт против другите, туку верност кон себеси. Очекувајте отпор од луѓето што навикнале на вашата послушност и прифатете дека некои ќе ве сметаат за „тешки“. Реченицата „не се согласувам“ не е агресија, туку граница што го штити вашиот интегритет.
Да престанете да бидете „добро дете“ не значи да станете лош човек. Значи конечно да станете свој.
